Η κλινική εξειδίκευση επαγγελματιών ψυχικής υγείας, στην Ψυχαναλυτική/Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεία Παιδιών και Ενηλίκων είναι ένα εντατικό πρόγραμμα που απευθύνεται σε επαγγελματίες του χώρου της ψυχικής υγείας που επιθυμούν να εξειδικευτούν στην εξάσκηση της ψυχαναλυτικής ψυχοθεραπείας.
Πληροφορίες
Το πρόγραμμα είναι πλουραλιστικό στη δομή του, με τα θεωρητικά και τα κλινικά σεμινάρια να καλύπτουν ένα εύρος ψυχαναλυτικών προσεγγίσεων μέσα από την ευρύτερη θεωρία των αντικειμενότροπων σχέσεων (πχ Freud, Klein, Winnicott, Bion) ενθαρρύνοντας έτσι τους συμμετέχοντες να δημιουργήσουν τη δική τους σύνθεση ιδεών την οποία θα χρησιμοποιήσουν στην κλινική τους πρακτική. Οι δύο κύριες σχολές σκέψης στις οποίες στηρίζεται το πρόγραμμα είναι η θεωρία των αντικειμενότροπων σχέσεων και η θεωρία του δεσμού.
Ο κοινός τους άξονας περιστρέφεται γύρω από την ιδέα ότι οι πρώτες συναισθηματικές εμπειρίες που έχει σχηματίσει ένας άνθρωπος μέσα από τις πολύ πρώιμες σχέσεις του με τα σημαντικά πρόσωπα της βρεφικής και παιδικής του ηλικίας, αποτελούν ρυθμιστικό παράγοντα της μετέπειτα ζωής του και της ψυχικής του ευημερίας. Συνεπώς, αυτά τα «μεταφροϋδικά» ρεύματα προσεγγίζουν όλες τις σημαντικές σχέσεις της ενήλικης ζωής ως συνέχεια των πρωταρχικών εκείνων σχέσεων που είχαμε με τους σημαντικούς άλλους του οικογενειακού μας περιβάλλοντος.
Επίκεντρο αυτής της οπτικής είναι η ανάγκη του ανθρώπου να σχετιστεί με τους άλλους ανθρώπους, που με τη σειρά της πηγάζει από την ανάγκη και τις προσπάθειες του βρέφους να σχετιστεί με τη μητέρα του. Οι συναισθηματικές εμπειρίες που γεννιούνται από την αρχαϊκή αυτή σχέση διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη ζωή ενός ανθρώπου και επηρεάζουν όλες τις μετέπειτα σχέσεις.
Ώρες Θεωρητικής Κατάρτισης
Σύμφωνα με τα κριτήρια της EAP, ο συνολικός αριθμός ωρών της εξειδίκευσης τεσσάρων κύκλων στην Ψυχαναλυτική / Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεία είναι τουλάχιστον 1450 ώρες, οι οποίες περιλαμβάνουν θεωρητική εξειδίκευση, κλινική εργασία, εποπτεία και προσωπική ανάπτυξη. Οι παραπάνω ώρες αντιστοιχούν σε επιπλέον 1200 ώρες προσωπικής μελέτης των συμμετεχόντων, καθώς και 100 ώρες εξειδικευμένης έρευνας στον τομέα της εξειδίκευσης. Πιο συγκεκριμένα, η εξειδίκευση στην Ψυχαναλυτική / Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεία Παιδιών και Ενηλίκων αποτελείται από τα ακόλουθα:
-
Τουλάχιστον 600 ώρες θεωρητικής κατάρτισης (περιλαμβάνει διαλέξεις, συζήτηση κλινικών περιπτωσιολογικών μελετών, αλλά δεν περιλαμβάνει τις ώρες προσωπικής μελέτης των συμμετεχόντων και τις ώρες εξειδικευμένης έρευνας).
-
Τουλάχιστον 80 ώρες προσωπικής ανάπτυξης (περιλαμβάνει ώρες συμμετοχής σε βιωματικές ομάδες κ.λπ.).
-
Τουλάχιστον 80 ώρες συνεχούς επαγγελματικής ανάπτυξης (εργαστήρια, συνέδρια κ.λπ.).
-
Τουλάχιστον 250 ώρες ατομικής προσωπικής θεραπείας.
-
300 ώρες κλινικής εργασίας με ασθενείς/ ατομικά περιστατικά: Περιλαμβάνει ώρες μεμονωμένων περιστατικών του συμμετέχοντα υπό συνεχή εποπτεία διάρκειας τουλάχιστον 2 ετών και μέχρι το μέλος να ολοκληρώσει την εξειδίκευση.
-
Τουλάχιστον 300 ώρες εβδομαδιαίας ατομικής και ομαδικής εποπτείας.
Σε κάθε κύκλο οι συμμετέχοντες συμμετέχουν επιπλέον σε Ομάδες Προσωπικής Ανάπτυξης και Ομάδες Εποπτείας-Κλινικές περιπτώσεις. Διεξάγονται εβδομαδιαίες εποπτικού τύπου ομάδες ενηλίκων, καθώς και παιδιών και εφήβων. Οι συμμετέχοντες χρειάζεται να φροντίσουν στον δικό τους προσωπικό χρόνο και την συνεχιζόμενη επαγγελματική τους ανάπτυξη.
Ομάδες Προσωπικής Ανάπτυξης
Η ομάδα προσωπικής ανάπτυξης διακρίνεται από ένα δομικό χαρακτηριστικό τόσο για την ταυτότητα του ψυχοθεραπευτή, όσο και για την προσωπική ταυτότητα: ικανότητα αναστοχασμού. Η ομάδα δημιουργεί τις συνθήκες αυτές που οι συμμετέχοντες μπορούν να συνειδητοποιήσουν, βιώσουν και συζητήσουν με ασφάλεια, συναισθήματα, δυναμικές και μοτίβα σχέσεων, εσωτερικές σκέψεις, αναμνήσεις κ.ο.κ. Ο σκοπός της ομάδας είναι να φιλοξενήσει τα δυναμικά που αναδύονται κατά την διάρκεια της εξειδίκευσης υποβοηθώντας έτσι τον μεταβολισμό του κλινικού υλικού. Με αυτόν τον τρόπο, ο κάθε συμμετέχων θα μπορέσει να συνδέσει την θεωρητική του κατάρτιση, την καθημερινή συμπεριφορά, τις αναπαραστάσεις του, τις σχέσεις με μέλη εντός κι εκτός της ομάδας με την ικανότητα να επεξεργάζεται όλες αυτές τις διαστάσεις και να επανέρχεται με παρατηρήσεις και βαθύτερες συνειδητοποιήσεις που ενισχύουν μια αυθεντική σχέση με τον εαυτό.
Κλινική Εποπτεία
Η κλινική εποπτεία είναι απαραίτητη συνθήκη του προγράμματος εξειδίκευσης. Ο συμμετέχων χρειάζεται να συμπληρώσει τουλάχιστον 300 ώρες εβδομαδιαίας εποπτείας στα πλαίσια του προγράμματος. Ο συμμετέχων χρειάζεται να βρίσκεται σε προσωπική εβδομαδιαία ατομική και ομαδική εποπτεία από τη στιγμή που θα αναλάβει θεραπευόμενους, καθ’ όλη τη διάρκεια της εξειδίκευσης. Οι επόπτες πρέπει να είναι έμπειροι επαγγελματίες και να έχουν εγκριθεί από το ΔΙ.ΚΕ.Ψ.Υ. με αναγνωρισμένη εκπαίδευση στην ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία.
Ομάδες Εποπτείας-Κλινικές περιπτώσεις
Στα πλαίσια της κλινικής εποπτείας οι συμμετέχοντες θα συμμετέχουν σε κάθε κύκλο σε ομάδες εποπτείας για τη συζήτηση κλινικών περιπτώσεων μέσα από την πρακτική τους άσκηση κι εργασία.
Πρακτική άσκηση
Οι συμμετέχοντες μπορούν να ξεκινήσουν την πρακτική τους άσκηση από τα μέσα του πρώτου μισού του Α’ Κύκλου και είναι οι ίδιοι υπεύθυνοι για την ανεύρεση της πρακτικής τους άσκησης. Η πρακτική άσκηση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε πλαίσιο ψυχικής υγείας ή/και να αφορά την απόκτηση ισοδύναμης επαγγελματικής εμπειρίας. Στόχος είναι οι συμμετέχοντες να αποκτούν επαρκή εμπειρία πάνω στα ψυχοκοινωνικά προβλήματα και να συνεργάζονται με άλλους ειδικούς στο χώρο της ψυχικής υγείας. Η πρακτική άσκηση θα αποτελεί εθελοντική ή αμειβόμενη κλινική εργασία σε φορείς σχετικούς με τη ψυχική υγεία. Επιπρόσθετα, οι συμμετέχοντες χρειάζεται να παραμείνουν τουλάχιστον για το διάστημα των δώδεκα μηνών σε φορέα πρακτικής άσκησης σχετικό με τη ψυχική υγεία. Το ΔΙ.ΚΕ.Ψ.Υ. μπορεί να προτείνει με επιφύλαξη πλαίσια πρακτικής στον συμμετέχων χωρίς αυτό να σημαίνει ότι παρέχει θέσεις πρακτικής άσκησης. Χρειάζεται να σημειωθεί ότι το ΔΙ.ΚΕ.Ψ.Υ έχει στενή συνεργασία με το Δήμο Ηρακλείου. Η συνεπέστατη παρουσία του συμμετέχοντα στο φορέα πρακτικής είναι απαραίτητη, καθώς και η εκπλήρωση των υποχρεώσεων του στο φορέα.
Κλινική εργασία με θεραπευόμενους
Η ψυχοθεραπευτική εργασία με θεραπευόμενους είναι μια κρίσιμη πτυχή της εξειδίκευσης. Οι συμμετέχοντες πρέπει να ολοκληρώσουν τουλάχιστον 300 ώρες κλινικής εργασίας (συνεδρίες ψυχοθεραπείας) με ασθενείς υπό συνεχή εποπτεία κατά τη διάρκεια της εξειδίκευσης.
-
Η κατεύθυνση των ενηλίκων: Οι συμμετέχοντες που επιθυμούν να εξειδικευτούν στην ψυχαναλυτική/ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία ενηλίκων πρέπει να εργαστούν ψυχοθεραπευτικά με 2 ενήλικες θεραπευόμενους. Ο πρώτος θεραπευόμενος πρέπει να παρακολουθείται για τουλάχιστον 2 χρόνια (κάτω από ατομική εβδομαδιαία εποπτεία) και ο δεύτερος για τουλάχιστον 18 μήνες (κάτω από ομαδική εβδομαδιαία εποπτεία).
-
Η κατεύθυνση των παιδιών/ εφήβων: Οι συμμετέχοντες που επιθυμούν να εξειδικευτούν στην ψυχαναλυτική/ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία παιδιών /εφήβων πρέπει να εργαστούν με ένα παιδί και έναν έφηβο ως κλινικά περιστατικά. Ο πρώτος θεραπευόμενος πρέπει να παρακολουθείται για τουλάχιστον 2 χρόνια (κάτω από ατομική εβδομαδιαία εποπτεία) και ο δεύτερος για τουλάχιστον 18 μήνες (κάτω από ομαδική εβδομαδιαία εποπτεία).
Παρατήρηση βρέφους
Η παρατήρηση βρέφους παρέχει την ευκαιρία στους συμμετέχοντες να αναπτύξουν γνώσεις γύρω από την ανάπτυξη της ανθρώπινης προσωπικότητας μέσω της άμεσης παρατήρησης ενός βρέφους και των σημαντικών άλλων γύρω του, στην αρχή της ζωής του. Η παρακολούθηση του βρέφους είναι κατά κύριο λόγο βιωματική και στοχεύει στην καλλιέργεια των γνώσεων των συμμετεχόντων σχετικά με πρώιμα και μη λεκτικά ψυχικά φαινόμενα καθώς και την ανάπτυξη δεξιοτήτων παρατήρησης, οι οποίες είναι εξαιρετικά χρήσιμες για κάθε επαγγελματία που εργάζεται σε κλινικά πλαίσια.
Οι συμμετέχοντες απαιτείται να παρακολουθούν μια μητέρα και το βρέφος της από την αρχή της ζωής του για ένα έτος (ή δύο, για όσους θέλουν να εργαστούν με παιδιά), μία φορά την εβδομάδα στον τόπο κατοικίας τους. Στο τέλος της παρατήρησης οι συμμετέχοντες θα κατανοήσουν βιωματικά και θεωρητικά την ανάπτυξη του ψυχισμού του βρέφους και τους τρόπους που αυτό σχετίζεται με τους σημαντικούς άλλους.
Προσωπική Θεραπεία
Οι συμμετέχοντες θεραπευτές είναι απαραίτητο να αποκτήσουν όσο το δυνατόν πληρέστερη κατανόηση των ασυνείδητων διαδικασιών ώστε να μπορούν να εξασκήσουν το επάγγελμα του ψυχοδυναμικού ψυχοθεραπευτή. Πιστεύουμε ότι η ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία είναι μια θεραπεία “εις βάθος”, η οποία αποτελεί ένα ισχυρό μέσο για να δομηθεί αυτή η κατανόηση. Συνεπώς, οι συμμετέχοντες χρειάζεται να βρίσκονται σε διαδικασία προσωπικής θεραπείας ως μέρος της εξειδίκευσης τους. Οι συμμετέχοντες χρειάζεται να συμπληρώσουν τουλάχιστον 250 ώρες ατομικής προσωπικής θεραπείας κατά τη διάρκεια του προγράμματος. Η προσωπική θεραπεία θα πρέπει να είναι εβδομαδιαία (με ελάχιστο 1 φορά/εβδομάδα) με θεραπευτή της επιλογής του συμμετέχοντα, ο οποίος θα πρέπει να εγκριθεί από το ΔΙ.ΚΕ.Ψ.Υ. Ο θεραπευτής χρειάζεται να είναι μέλος σε επαγγελματικό σύλλογο/εταιρεία ψυχοθεραπείας είτε της Ελλάδας είτε του εξωτερικού. Ο συμμετέχων ενθαρρύνεται να έχει ξεκινήσει θεραπεία πριν ή το αργότερο με την έναρξη του προγράμματος εξειδίκευσης και να βρίσκεται σε θεραπεία καθ’ όλη τη διάρκεια του, συμπεριλαμβανομένης και της πρακτικής του άσκησης.
Επαγγελματική Ανάπτυξη
Η συνεχιζόμενη επαγγελματική ανάπτυξη του ψυχοθεραπευτή είναι απαραίτητη για την θεραπευτική του ταυτότητα. Οι συμμετέχοντες χρειάζεται να μπορούν να εξελίσσουν τη γνώση και να εμπλουτίζουν την εμπειρία τους στο αντικείμενο με το να ενημερώνονται για τις εξελίξεις στη ψυχοθεραπεία μέσω ημερίδων, επιστημονικών συνεδρίων, σεμιναρίων, εξειδικευμένων εργαστηρίων και άλλων συναφών τρόπων μάθησης. Οι συμμετέχοντες χρειάζεται να συμπληρώσουν έως το πέρας της εξειδίκευσης τους 80 ώρες επαγγελματικής ανάπτυξης.
Για την ολοκλήρωση της εξειδίκευσης οι καταρτιζόμενοι θα πρέπει να έχουν ολοκληρώσει με ικανοποιητική απόδοση συγκεκριμένες εργασίες και να έχουν υποβάλλει την διπλωματική τους εργασία.
Ο Οδηγός Προγράμματος και το αναλυτικό πρόγραμμα της εξειδίκευσης δίνεται στους συμμετέχοντες, μετά την εισαγωγή τους.