Στο άρθρο αυτό, έχω συμπυκνώσει τα πιο συχνά ερωτήματα που δέχομαι στις ενημερώσεις για το Coaching και τα εκπαιδευτικά προγράμματα που υπάρχουν. Σκοπός μου είναι να αποσαφηνιστούν παρερμηνείες συνοψίζοντας όλα όσα πρέπει να γνωρίζει κάθε ενδιαφερόμενος.
Θεσμικά θέματα, Επαγγελματική κατοχύρωση
Η πιο συχνή ερώτηση που δέχομαι είναι η εξής: Με το χαρτί που θα πάρω, μπορώ να ανοίξω γραφείο;Πίσω από αυτό, βρίσκεται μια ολόκληρη συζήτηση για την θεσμική υπόσταση του κλάδου μας. Ας το ξεκαθαρίσουμε λοιπόν.
Το Coaching αποτελεί μια σύγχρονη, νέα μεθοδολογία ανάπτυξης και ενδυνάμωσης. Είναι δηλαδή μια επιμόρφωση και μια εξειδίκευση. Αυτό σημαίνει ότι δεν έχει θεσμοθετηθεί ως αυτόνομη επαγγελματική κατηγορία ακόμη, πουθενά στον κόσμο, ούτε και στην Ελλάδα. Εξαίρεση αποτελούν κάποιες από τις Πολιτείες των ΗΠΑ που έχουν ρυθμίσει την αντίστοιχη αγορά. Ό,τι συμβαίνει και με άλλες προσεγγίσεις όπως η Γνωσιακή-Συμπεριφορική, η Ψυχοδυναμική και η Συστημική, συμβαίνει και με το Coaching. Είναι σημαντικές σχολές, υπάρχουν εκπαιδεύσεις αλλά δεν αποτελούν αυτόνομη επαγγελματική κατηγορία.
Έτσι, «πτυχία» στο Coaching όπως τα γνωρίζουμε από τα πανεπιστήμια δεν υπάρχουν, πτυχία απονέμουν μόνον τα ακαδημαϊκά ιδρύματα της χώρας μας και του εξωτερικού που είναι αναγνωρισμένα από τον ΔΟΑΤΑΠ. Σε ακαδημαϊκό επίπεδο λοιπόν, υπάρχουν μόνον δύο μεταπτυχιακά προγράμματα MS in Coaching Psychology, ένα στο Ην. Βασίλειο και ένα στην Αυστραλία, που απευθύνονται σε απόφοιτους ψυχολογίας.
Οι πιστοποιήσεις που παρέχονται από τους Συλλόγους του Coaching (AC, EMCC, ICF, ISCP) είναι πολύ σημαντικές αλλά άτυπες, αφορούν την «αναγνώριση» στην αγορά και δεν προσφέρουν κάποια θεσμική κατοχύρωση.Οι ίδιοι οι σύλλογοι παραπέμπουν στην εθνική νομοθεσία.
Επιστημονικά ζητήματα, «συνταγές επιτυχίας» και έρευνα
Την τελευταία δεκαετία έχει προχωρήσει και η έρευνα στο Coaching. Από το 2003 εμφανίστηκε & προάγεται το«Evidence-based Coaching», μια διεθνής πρωτοβουλία επιστημονικής τεκμηρίωσης που θέτει τις βάσεις για την θεσμοθέτηση και επαγγελματοποίηση του κλάδου μας. Μέσα από αυτή την πρωτοβουλία, το coaching συνδέεται με ήδη υπάρχοντα πεδία, (Ψυχοθεραπεία, Συμβουλευτική, Κοινωνικές Επιστήμες) από τα οποία αντλεί θεωρητικό υπόβαθρο και εργαλεία. Έτσι, θωρακίζεται τόσο η αποτελεσματικότητα των μοντέλων του όσο και η ασφάλειά τους. Δηλαδή «να λύνουμε προβλήματα χωρίς να προκαλούμε καινούρια».
Σε επίπεδο ηθικής, το κίνημα αυτό αντιτίθεται στις συνταγές εύκολης επιτυχίας, στο ψυχαναγκαστικό κυνήγι της ευτυχίας, τα διάφορα μοντέλα «αυτό-βοήθειας»,την παρερμηνεία της Θετικής Ψυχολογίας και τον αφορισμό της «δύσκολης», «αρνητικής» πλευράς της ύπαρξής μας.
Προγράμματα Εκπαίδευσης & Εκπαιδευτές
Εφόσον το Coaching συνδέεται με προσεγγίσεις της Συμβουλευτικής, της Ψυχοθεραπείας και των Κοινωνικών Επιστημών, ποιοι είναι οι ειδικοί που θα εκπαιδεύσουν τους νέους Coaches; Ποιοι διαθέτουν γνώση και εμπειρία στην διεργασία της Συνεδρίας που αποτελεί τον πυρήνα της μεθόδου; Μα φυσικά συνάδελφοι από τους κλάδους αυτούς, με επιπρόσθετη εκπαίδευση και ερευνητικό έργο στο Coaching.
• Το πρόγραμμα που θα επιλέξετε πρέπει να είναι αναγνωρισμένο από κάποιον Σύλλογο, υπό τους όρους που έθεσα παραπάνω.
• Πρέπει να παρουσιάζει με σαφήνεια τα πεδία από τα οποία αντλεί τεκμηρίωση, έγκυρα και αξιόπιστα εργαλεία Coaching (Evidence-based, Coaching Handbook, Βιβλιογραφία).
• Η εκπαίδευση πρέπει να είναι βιωματική και να πραγματοποιείται σε βάθος χρόνου. Μόνον μέσα από τη βιωματική εκπαίδευση η γνώση οδηγεί στην απόκτηση δεξιοτήτων. Αυτή η διαδικασία απαιτεί χρόνο.
• Οι εκπαιδευτές πρέπει να γνωρίζουν τις προσεγγίσεις αυτές, να έχουν εκπαίδευση και εμπειρία στη διεργασία της συνεδρίας. Η ικανότητά τους πρέπει να είναι πιστοποιημένη από την Πολιτεία (Σχετική Πανεπιστημιακή Εκπαίδευση, άδεια ασκήσεως επαγγέλματος, συνολικό βιογραφικό). Ο Εκπαιδευτής Coach δεν είναι απλά ένας Coach που έχει ολοκληρώσει κάποιο πρόγραμμα.
Στο Athens Coaching Institute, ως φορέας βιωματικής και πρακτικής εκπαίδευσης, δεν αντικαθιστούμε τα πανεπιστήμια αλλά προάγουμε την τεκμηριωμένη γνώση και το Evidence based Coaching. Η εκπαίδευση που παρέχουμε είναι «επαγγελματική», υπό την έννοια ότι εξοπλίζουμε τους εκπαιδευόμενους με όλα τα απαραίτητα εργαλεία και τις δεξιότητες για να παρέχουν με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα το Coaching, συνδέοντας την ακαδημαϊκή γνώση με τις ανάγκες της πρακτικής εφαρμογής.Με άλλα λόγια, επενδύουμε σε υγιείς βάσεις.
Η εκπαίδευση στο Coaching αποτελεί για μας ένα ταξίδι προσωπικής ανάπτυξης και αυτοβελτίωσης.
Πετράς Χαράλαμπος, Coaching Psychologist MAC, MISCP.
Director at Athens Coaching Institute.